Opiekunki w Niemczech

"Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Michał Stobnicki podczas swojej wizyty duszpasterskiej w Wielkopolsce nawiedził Bazylikę Prymasowską Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie, w której przed grobem Świętego Wojciecha Biskupa i Męczennika modlił się za naszą umiłowaną Ojczyznę i naród polski" - tak donosi Facebook. W innym miejscu to samo medium relacjonuje: "Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Michał Stobnicki po raz kolejny przebywa z wizytą duszpasterską na Półwyspie Iberyjskim. Udał się z pielgrzymką do sanktuarium Matki Bożej w Fatimie, gdzie poleca biskupów, kapłanów i wiernych związanych z Katolickim Ruchem Oporu oraz modli się o jak najrychlejszy - zapowiedziany przez Niepokalaną - triumf Jej Niepokalanego Serca". I jeszcze jeden smaczek. "JE Ks. Bp Michał Stobnicki nawiedził grób abp. Marcela Lefebvre, a także bp. Bernarda Tissier de Mallerais w Econe w Szwajcarii, gdzie modlił się o zachowanie ducha walki o Wiarę oraz powrót do niego dla tych, którzy o dziedzictwie Arcybiskupa zapominają".

Opiekunki pracują po kilkanaście godzin na dobę, bez urlopów i weekendów, często na czarno i za niskie stawki - wynika z raportu Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego (EESC). Opiekunki domowe to najczęściej kobiety. Zwykle cudzoziemki, bo przyjezdne łatwiej zgadzają się wprowadzić do domu podopiecznego i zajmować się nim 24 godziny na dobę (lokalne opiekunki wolą przychodzić na godziny). Prof. Arne Petermann z niemieckiego Stowarzyszenia Opieki Domowej (VHBP), zrzeszającego firmy z branży opiekuńczej szacuje, że w Niemczech może być obecnie 400 tys. osób zajmujących się osobami starszymi, z czego 90 proc. to opiekunowie domowi.

Opiekunki mogą świadczyć usługi na następujących zasadach: umowa o pracę z niemieckim klientem, własna działalność gospodarcza w Niemczech lub w Polsce, delegowanie w ramach umowy o świadczenie usług, praca tymczasowa. W przypadku zawarcia umowy o pracę z niemieckim klientem, będzie on zobowiązany do odprowadzania składek do kas ubezpieczeń społecznych oraz zaliczek na podatek dochodowy. Jeżeli w przeważającej części świadczone będą usługi pielęgnacyjne, będzie on ponadto zobowiązany do płacenia minimalnego wynagrodzenia dla pracowników branży pielęgnacyjnej. Klient będzie musiał wywiązywać się ze wszystkich obowiązków pracodawcy, przykładowo udzielać płatnych urlopów, płacić pełne wynagrodzenie przez pierwsze sześć tygodni niezdolności do pracy opiekunki ze względów zdrowotnych. Zawarcie umowy o pracę z opiekunką może okazać się zbyt kłopotliwe i kosztowne dla osób prywatnych i dlatego stanowi rzadkie rozwiązanie.

Praca opiekuńcza kobiet to nie kwestia wyboru pomiędzy niesatysfakcjonującym standardem życia w kraju a wyjazdem za granicę w celu zdobycia dodatkowych pieniędzy na niepotrzebne zachcianki. To wybór między godnym zarobkiem pozwalającym na realizację podstawowych potrzeb, spłatę długów lub zwyczajne utrzymanie rodziny a opieką nad obcą osobą 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Problem dotyczy od 200 do 500 tysięcy polskich kobiet. Dlaczego chciały/musiały* wyjechać?

Wiele Polek pracujących w Niemczech jako opiekunki ma sytuację podbramkową: albo długi, albo koszty leczenia, albo po prostu brak środków do życia. Dlatego godzą się na wyzysk. Szanowni Państwo, piszę do was z Niemiec, gdzie pracuję jako „opiekunka”. Piszę w cudzysłowie, bo to pojęcie zasługuje na wyjaśnienie i opisanie. Mam już sporą wiedzę na ten temat i chciałabym się nią podzielić. Chcę napisać o wyzysku Polek w niemieckich landach przy pracy w charakterze opiekunek. Miesiąc temu zrobiło się głośno, bo sąd niemiecki zasądził dla opiekunki z Bułgarii tytułem zadośćuczynienia kwotę 42 tysięcy euro. I co dalej, pytam? Dlaczego Polki dalej są wysyłane do bogatych, choć oszczędnych (czyt. skąpych) niemieckich domów, dalej pracują ponad siły, dalej są zatrudniane na umowach zleceniach i – co najgorsze – pozostawiane same sobie?

Pracujące sześć albo siedem dni w tygodniu, odcięte od bliskich, zmęczone, zamknięte w sobie i sfrustrowane Polki, które emigrowały, coraz częściej cierpią na depresję i różnego rodzaju fobie. U jednych zaburzenia ujawniają się dopiero po powrocie do kraju. U innych - jeszcze podczas pobytu za granicą. Problem w tym, że kobiety nie szukają pomocy, a jeśli już się na nią zdecydują, to o wiele za późno. Po raz pierwszy o depresji kobiet zatrudnionych w charakterze opiekunek osób starszych powiedzieli Andriy Kiselyov i Anatoliy Faifrych - dwaj psychiatrzy ze szpitala w Iwano-Frankowsku na Ukrainie. W 2005 roku na ich oddział trafiły dwie młode kobiety cierpiące na głęboką depresję. Jedna z nich próbowała popełnić samobójstwo. Obie kobiety pracowały jako opiekunki we Włoszech.

Opiekunki mogą świadczyć usługi na następujących zasadach: umowa o pracę z niemieckim klientem, własna działalność gospodarcza w Niemczech lub w Polsce, delegowanie w ramach umowy o świadczenie usług, praca tymczasowa. Polskie agencje posiadające stosowne niemieckie pozwolenie na działalność tego rodzaju, mogą zawrzeć z niemieckim klientem umowę o użyczeniu pracownika tymczasowego. Opiekunka jako pracownik tymczasowy może zgodnie z prawem wykonywać w codziennej pracy szczegółowe polecenia niemieckiego klienta. Dlatego właśnie ten model należy uznać za jedynie prawidłowy, zarówno dogodny dla niemieckiego klienta, jak i w pełni zgodny z prawem. Model ten nie znajduje jednak szerszego zastosowania na rynku niemieckim. W branży pracy tymczasowej obowiązują minimalne stawki godzinowe wynagrodzenia (w przypadku delegowania na podstawie umowy o świadczenie usług takich stawek minimalnych nie mamy). Ponadto czas pozostawania w gotowości do natychmiastowego świadczenia pracy (Bereitschaftsdienst) należy traktować jako czas pracy. Opiekunka pozostająca przez 24 godziny w gotowości do natychmiastowego świadczenia pracy, pracuje także przez 24 godziny, i należy się jej za ten czas wynagrodzenie. Na takie wynagrodzenie nie byłoby jednak stać wielu niemieckich klientów zdanych na pomoc opiekunki. Dlatego też niemieckie organy ścigania praktycznie nie zwalczają niezgodnego z prawem zatrudniania opiekunek w prywatnych gospodarstwach domowych.

Oferty bardzo często są niezgodne z prawdą. Agencje starają się sprawić wrażenie, że podopieczni są generalnie zdrowi, a potrzebują jedynie trochę "towarzystwa". A tak po prostu nie jest. Te kobiety są wprowadzane w błąd i potem nie radzą sobie z sytuacją, którą zastają na miejscu. Do tego dochodzą obcy język, izolacja, ciężki stan zdrowia podopiecznego, a czasem jeszcze jakaś klauzula albo kary umowne.

Za naszą zachodnią granicą w charakterze opiekunek osób starszych pracuje kilkaset tysięcy Polek, a według niektórych szacunków ich liczba może sięgać nawet pół miliona. Polki w znaczącym stopniu zaspokajają zapotrzebowanie starzejącego się społeczeństwa niemieckiego na usługi opiekuńcze. Ich praca wymaga całkowitego podporządkowania się potrzebom osoby podopiecznej i niemal całodobowej dyspozycyjności. Niektóre z nich mówią wprost o doświadczaniu współczesnego niewolnictwa, jednak, jak wyjaśniają, nie mają wyboru, gdyż nie widzą dla siebie perspektyw na pracę w Polsce. Bardzo często przyczyną jest ich wiek – powoli zbliżają się już do emerytury. Zamiast planować wakacje za granicą, są skazane na emigrację za pracą.

Niezmiernie cieszy mnie zaufanie, jakim obdarzyliście projekt o nazwie "Opiekunki w Niemczech. Patologie w opiece". Każdego dnia pracujemy w pocie czoła, aby uświadamiać potencjalnych pracowników, wyjaśniać chętnym meandry branży, ostrzegać przed niebezpieczeństwami, uwrażliwiać na zjawiska, które toczą środowisko. Wszystko po to, aby wśród was nie było nieuczciwych pośredników (firm), które reprezentują skrajnie patologiczny nurt na rynku pracy. Dzisiejszy dzień jest szczególny, ponieważ naszą witrynę odwiedziło właśnie ponad 1000 osób. Dziękujemy za wsparcie i obiecujemy, że wszystkie sprawy doprowadzimy do końca, a sprawiedliwości stanie się zadość!!!

„Polskie dziewczyny” mają najczęściej po 50-69 lat (tak!) i bardzo potrzebują pieniędzy. Pani Elwira, lat 52, została zredukowana w pracy i przez trzy lata nie mogła znaleźć w kraju innej posady. Słyszała, że jest za stara... Pani Teresie, lat 67, właśnie komornik zrobił eksmisję z mieszkania. Opieką nad starszą ledwie o rok obywatelką Niemiec nie zdążyła lokalu uratować, ale wierzy, że zdąży zarobić na drugie. Albo na miejsce w jakimś domu spokojnej starości...

Betrojerinką [niem. die Betreuerin - opiekunka] może zostać każda. Pozostaje tylko pytanie - czy godzimy się na bycie do dyspozycji starszych, schorowanych ludzi dwadzieścia cztery godziny na dobę, siedem dni w tygodniu?